Aftekenen


Omhoog

 

Voordat wij een werkstuk gaan bewerken, moet het meestal worden afgetekend. Wat verstaan wij onder aftekenen?

Onder aftekenen verstaan we het aanbrengen van lijnen en merkpunten , waarlangs met de bewerkingsgereedschappen moet worden gewerkt om aan het werkstuk de gewenste vorm en afmetingen te geven.

Kraslijnen

Meestal "kerft" men in het materiaal met een scherp aftekengereedschap, bijv. een stalen kraspen, kraslijnen in het materiaal. Om de kraslijnen duidelijk te laten uitkomen bestrijkt of bespuit men de plaatsen waarop men aftekent vooraf met een sneldrogende kleurstof of aftekenlak.

Aftekenlijnen

Mogen bepaalde materialen of vlakken niet door het aftekenen worden beschadigd, dan gebruikt men wel:

  1. een messing kraspen. Natuurlijk moet het messingaftekengereedschap wel zachter zijn dan het af te tekenen materiaal. De messingkraspen laat op het materiaal een gele streep achter.
  2. een potlood. Ook potloodlijnen kunnen goed zichtbaar zijn bijv. bij het aftekenen van aluminium.

Aftekenlijnen (met potlood of met messingpen) liggen op het materiaal; kraslijnen in het materiaal. Kraslijnen zijn dunner en strakker dan potloodlijnen, zodat langs kraslijnen veelal nauwkeuriger kan worden gewerkt

Centers
Ter verduidelijking worden de kraslijnen gewoonlijk op en willekeurige afstanden (soms "vaste" afstanden) voorzien van ondiepe puntjes of centers. Deze centers gebruikt men ook om aan te geven waar men bijv. een passerpunt moet plaatsen of waar twee lijnen elkaar snijden. En andere toepassing kan zijn om een boorpunt of snijlijn aan te geven.

Centerpunt

Centers brengt men in het materiaal aan d.m.v. een centerpunt.

Steekpasser en stokpasser

Cirkels kunnen worden afgetekend met een steekpasser (fig.F.48) en voor het aftekenen van grote cirkelbogen maakt men gebruik van een stokpasser (fig.F.49). De passerbenen zijn bevestigd aan houders, die over een stalen staaf of rei verschuifbaar zijn en die met behulp van gekartelde schroeven op de juiste afstand van elkaar worden geklemd. In het materiaal moet een centerpunt worden geslagen waarin een van de passerpunten steunt.